Hoe werkt de prijsvorming op een besloten markt voor participaties?

Verouderde messing balansweegschaal op walnoothouten bureau met obligaties en gouden munten in zacht ochtendlicht.

Op een besloten markt wordt de prijs van een participatie bepaald door vraag en aanbod binnen een gecontroleerde omgeving, gecombineerd met een onafhankelijk vastgestelde waarde van de onderliggende onderneming. Anders dan op een openbare beurs gebeurt dit niet continu en in realtime, maar via gestructureerde handelsmomenten waarbij een onafhankelijke partij of het platform zorgt voor een eerlijk matchingproces. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over hoe prijsvorming op een besloten markt precies werkt.

Wie bepaalt de prijs van een participatie op een besloten markt?

Op een besloten markt wordt de prijs van een participatie bepaald door een combinatie van een onafhankelijk vastgestelde ondernemingswaarde en de orders van kopers en verkopers binnen het platform. Er is geen doorlopende koersvorming zoals op een openbare beurs. In plaats daarvan vormt een gereguleerde handelsfaciliteit het kader waarbinnen transacties plaatsvinden tegen een prijs die transparant en controleerbaar tot stand komt.

De uitgevende instelling, zoals een onderneming of fonds, laat doorgaans periodiek een onafhankelijke waardebepaling uitvoeren. Die waarde dient als referentiepunt voor de handel. Kopers en verkopers kunnen vervolgens orders plaatsen op basis van die vastgestelde waarde, waarna het platform de transacties uitvoert. Dit systeem biedt structuur en voorspelbaarheid, ook al is de markt niet openbaar toegankelijk voor iedereen.

Hoe wordt de waarde van niet-beursgenoteerde aandelen vastgesteld?

De waarde van niet-beursgenoteerde aandelen wordt vastgesteld via een onafhankelijke waardering, waarbij methoden zoals de discounted cashflow-methode, de intrinsieke waarde of een vergelijking met vergelijkbare bedrijven worden toegepast. Omdat er geen dagelijkse marktkoers beschikbaar is, vormt deze periodieke waardering de basis voor de prijs op een besloten handelsplatform.

In de praktijk zijn er drie veelgebruikte waarderingsmethoden:

Intrinsieke waarde: de boekwaarde van de activa minus de schulden van de onderneming, een methode die veel wordt gebruikt bij fondsen en holdingstructuren.
Discounted cashflow (DCF): een berekening van de toekomstige kasstromen, teruggerekend naar de huidige waarde. Deze methode is geschikt voor groeiende ondernemingen met stabiele inkomsten.
Marktmultiples: een vergelijking met vergelijkbare, wel beursgenoteerde bedrijven in dezelfde sector, waarbij de koers-winstverhouding of andere ratio’s als maatstaf dienen.

De keuze voor een methode hangt af van het type onderneming en de aard van de participaties. Vaak combineert een onafhankelijk taxateur meerdere methoden om tot een evenwichtige uitkomst te komen. De frequentie van de waardering, per kwartaal, halfjaar of jaar, verschilt per organisatie en regeling.

Wat is het verschil tussen een besloten markt en een gewone beurs?

Het grootste verschil tussen een besloten markt en een openbare beurs is toegankelijkheid en continuïteit. Op een openbare beurs kan iedereen op elk moment handelen en wordt de prijs continu bepaald door miljoenen transacties. Op een besloten markt handelt een beperkte groep deelnemers, zoals medewerkers, leden of investeerders, op vaste handelsmomenten en binnen een afgebakend kader.

Een besloten markt, ook wel een multilaterale handelsfaciliteit of MTF platform genoemd, biedt daarmee een gereguleerde tussenweg. De handel is transparant en professioneel georganiseerd, maar zonder de complexiteit en kosten van een volledige beursnotering. Dit maakt een besloten handelsplatform bijzonder geschikt voor niet-beursgenoteerde ondernemingen die hun participanten toch de mogelijkheid willen bieden om aandelen te verkopen.

Een ander wezenlijk verschil zit in de prijsvorming zelf. Op een openbare beurs reageert de koers direct op nieuws, sentiment en speculatie. Op een besloten markt is de prijs gebaseerd op een periodieke, onafhankelijke waardering, wat zorgt voor meer stabiliteit en minder volatiliteit. Dat is voor veel participanten juist een voordeel.

Hoe werkt het matchingproces van kopers en verkopers op een MTF?

Op een MTF platform worden orders van kopers en verkopers samengebracht via een gestructureerd matchingproces. Deelnemers plaatsen hun orders, het systeem koppelt vraag en aanbod op basis van prijs en beschikbaarheid, en de transactie wordt vervolgens uitgevoerd en administratief verwerkt. Dit proces verloopt gecontroleerd en transparant, onder toezicht van een gereguleerde handelspartij.

In de praktijk werkt dit als volgt: een verkoper geeft aan hoeveel participaties hij wil verkopen en voor welke prijs. Een koper plaatst een bod. Het platform beoordeelt of vraag en aanbod overeenkomen en voert de transactie uit wanneer er een match is. Alle stappen, van orderplaatsing tot afwikkeling, worden vastgelegd en zijn inzichtelijk voor de betrokken partijen.

Op een secundaire markt voor niet-beursgenoteerde instrumenten vindt de handel doorgaans niet dagelijks plaats, maar op vooraf bepaalde handelsmomenten. Dit geeft zowel kopers als verkopers de tijd om hun beslissing weloverwogen te nemen, zonder de druk van een continu fluctuerende markt.

Welke factoren beïnvloeden de prijs van participaties in de praktijk?

De prijs van participaties op een besloten markt wordt in de praktijk beïnvloed door de onafhankelijke waardering van de onderneming, de verhouding tussen vraag en aanbod binnen het platform, de financiële prestaties van de uitgevende instelling en de voorwaarden van de participatieregeling zelf. Al deze factoren spelen samen een rol in de uiteindelijke transactieprijs.

De meest bepalende factoren zijn:

Ondernemingswaarde: de periodiek vastgestelde waarde vormt het anker voor de prijs op de secundaire markt.
Vraag en aanbod: als er meer verkopers zijn dan kopers, kan er neerwaartse druk op de prijs ontstaan, en andersom.
Financiële resultaten: sterke winstcijfers of groeiperspectieven verhogen doorgaans de vastgestelde waarde en daarmee de prijs van participaties.
Regelgeving en voorwaarden: de statuten en participatieovereenkomst kunnen beperkingen bevatten op de prijs waartegen aandelen mogen worden overgedragen.
Liquiditeit van de markt: op een besloten markt met weinig deelnemers is de liquiditeit beperkter dan op een openbare beurs, wat invloed kan hebben op de realiseerbare prijs.

Het is belangrijk te begrijpen dat de prijs op een besloten markt niet willekeurig tot stand komt. De gestructureerde opzet van een gereguleerd handelsplatform zorgt juist voor een eerlijk en herleidbaar prijsvormingsproces.

Hoe weet een deelnemer of de prijs eerlijk is?

Een deelnemer kan beoordelen of de prijs eerlijk is door te kijken naar drie elementen: de onafhankelijkheid van de waardebepaling, de transparantie van het matchingproces en de regulering van het handelsplatform. Wanneer al deze elementen professioneel zijn ingericht en onder toezicht staan van een financiële toezichthouder, biedt dat een sterke basis voor vertrouwen in de prijsvorming.

Een eerlijke prijs op een besloten markt is niet per definitie de hoogst mogelijke prijs, maar een prijs die tot stand is gekomen via een transparant en controleerbaar proces. Deelnemers mogen verwachten dat zij inzicht hebben in de gehanteerde waarderingsmethode, de gehanteerde handelsmomenten en de wijze waarop orders worden gematcht. Ontbreekt die transparantie, dan is dat een signaal dat de regeling professionalisering verdient.

Op een gereguleerde secundaire markt, zoals een MTF platform dat onder toezicht staat van de AFM en DNB, zijn er formele verplichtingen rondom transparantie en eerlijke behandeling van deelnemers. Dat toezicht biedt participanten een extra laag van bescherming en zekerheid.

Hoe Captin helpt met transparante prijsvorming op een besloten markt

Wij bieden organisaties en hun participanten een volledig gereguleerde omgeving voor de handel in niet-beursgenoteerde financiële instrumenten. Als exploitant van de oudste MTF van Nederland zorgen wij ervoor dat prijsvorming, matching en afwikkeling professioneel, transparant en controleerbaar verlopen, onder toezicht van zowel de AFM als DNB.

Wat wij concreet bieden voor eerlijke en werkbare prijsvorming:

Een gestructureerd handelsplatform waar kopers en verkopers op vaste handelsmomenten worden gematcht
Volledige administratieve afwikkeling van transacties binnen één geïntegreerd systeem
Ondersteuning bij de opzet van de participatieregeling, zodat de waarderingsgrondslag helder en verdedigbaar is
Transparante rapportage voor deelnemers over hun positie en de handel in hun participaties
Toezicht door AFM en DNB als waarborg voor een eerlijk en professioneel proces

Wil je weten hoe een gereguleerde secundaire markt werkt voor jouw organisatie of participanten? Bekijk ons aanbod op captin.nl of neem direct contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek.

Veelgestelde vragen

Hoe vaak wordt de waarde van mijn participaties opnieuw vastgesteld?

De frequentie van de waardering verschilt per organisatie en participatieregeling, maar in de praktijk gebeurt dit doorgaans per kwartaal, halfjaar of jaar. Het is verstandig om vooraf te controleren hoe vaak de uitgevende instelling een onafhankelijke waardebepaling laat uitvoeren, omdat dit direct invloed heeft op het moment waarop een bijgewerkte prijs beschikbaar is voor de handel. Vraag hier expliciet naar bij het platform of de uitgevende instelling voordat je een order plaatst.

Kan ik als deelnemer altijd mijn participaties verkopen wanneer ik dat wil?

Nee, op een besloten markt is de handel niet continu beschikbaar zoals op een openbare beurs. De handel vindt plaats op vooraf vastgestelde handelsmomenten, en een transactie kan alleen worden uitgevoerd als er een passende koper beschikbaar is. Houd er ook rekening mee dat de statuten of participatieovereenkomst aanvullende beperkingen kunnen bevatten, zoals een lock-upperiode of een voorkeursrecht voor bestaande aandeelhouders.

Wat gebeurt er als er meer verkopers zijn dan kopers op een handelmoment?

Als de vraag (kopers) lager is dan het aanbod (verkopers) op een bepaald handelsmoment, kunnen niet alle verkooporders worden uitgevoerd. In dat geval wordt het beschikbare koopvolume doorgaans evenredig verdeeld over de verkopers, of worden orders doorgeschoven naar een volgend handelsmoment. Dit is een inherent kenmerk van een besloten markt met beperkte liquiditeit, en het is belangrijk om hier rekening mee te houden bij je verkoopstrategie.

Hoe weet ik of het handelsplatform dat mijn participatieregeling gebruikt betrouwbaar en gereguleerd is?

Controleer of het platform beschikt over een vergunning van de AFM (Autoriteit Financiële Markten) en onder toezicht staat van DNB (De Nederlandsche Bank). Een gereguleerd MTF-platform is wettelijk verplicht om te voldoen aan strenge eisen op het gebied van transparantie, eerlijke behandeling van deelnemers en correcte orderuitvoering. Je kunt de vergunningsstatus van een platform eenvoudig verifiëren via het openbare register op de website van de AFM.

Wat is het verschil tussen de intrinsieke waarde en de transactieprijs op een besloten markt?

De intrinsieke waarde is de onafhankelijk vastgestelde waarde van de onderneming per participatie en dient als referentiepunt voor de handel. De uiteindelijke transactieprijs kan hier licht van afwijken, afhankelijk van de verhouding tussen vraag en aanbod op het platform en eventuele voorwaarden in de participatieovereenkomst. Het is dus mogelijk dat je participaties verkoopt tegen een prijs die iets boven of onder de meest recente intrinsieke waarde ligt, afhankelijk van de marktomstandigheden op dat handelsmoment.

Welke kosten zijn er verbonden aan het handelen op een besloten markt?

De kostenstructuur verschilt per platform en per participatieregeling, maar houd doorgaans rekening met transactiekosten of platformkosten die in rekening worden gebracht bij het uitvoeren van een order. Sommige regelingen verrekenen deze kosten via de uitgevende instelling, terwijl andere ze direct doorbelasten aan de koper of verkoper. Vraag altijd vooraf om een helder kostenoverzicht, zodat je de netto-opbrengst of aankoopprijs correct kunt inschatten.

Is een besloten markt ook geschikt voor kleine ondernemingen die nog geen grote groep participanten hebben?

Ja, een besloten markt kan ook waardevol zijn voor kleinere ondernemingen, mits de participatieregeling voldoende deelnemers heeft om een werkbaar niveau van liquiditeit te creëren. Een gereguleerd platform zoals een MTF biedt de structuur en het toezicht die nodig zijn voor een eerlijk proces, ongeacht de omvang. Voor organisaties in een vroeg stadium is het verstandig om samen met het platform te kijken naar de optimale opzet van de regeling, zodat vraag en aanbod zo goed mogelijk op elkaar worden afgestemd.